Çocuklarda ve Ergenlerde Tik Bozukluğu
Tik bozukluğu; ani, hızlı, tekrarlayıcı ve istemsiz hareketler veya seslerle karakterize nörogelişimsel bir durumdur. Çocuklarda ve ergenlerde görülen tikler zaman zaman geçici olabilmekle birlikte bazı durumlarda uzun süre devam ederek günlük yaşamı etkileyebilmektedir.
Tikler genellikle motor tikler ve vokal (sesli) tikler olarak iki grupta değerlendirilmektedir. Motor tikler arasında sık göz kırpma, kaş kaldırma, burun oynatma, ağız hareketleri yapma, yüz buruşturma, baş sallama, omuz silkme, boyun hareketleri, parmak çıtlatma veya tekrarlayıcı beden hareketleri yer alabilmektedir.
Sesli tikler ise boğaz temizleme, öksürme benzeri sesler çıkarma, burun çekme, mırıldanma, çeşitli kelimeleri veya sesleri tekrarlama şeklinde görülebilmektedir. Bazı çocuklarda belirtiler hafif düzeyde seyrederken bazı çocuklarda sosyal ilişkileri, okul yaşantısını ve özgüveni etkileyebilecek yoğunluğa ulaşabilmektedir.
Aileler sıklıkla;
* “Çocuğum sürekli göz kırpıyor.”
* “Sık sık boğazını temizliyor.”
* “Omuzlarını istemsiz şekilde hareket ettiriyor.”
* “Yüzünü sürekli buruşturuyor.”
* “Burun çekme davranışı hiç geçmiyor.”
* “Kendini durdurmaya çalışıyor ama yapamıyor.”
şeklindeki yakınmalarla başvurmaktadır.
Tik belirtileri heyecan, stres, kaygı, yorgunluk veya yoğun duygusal dönemlerde artış gösterebilmektedir. Çocukların büyük bir kısmı tiklerini kısa süreliğine baskılayabilse de bu durum yoğun içsel gerginliğe neden olabilmektedir. Bu nedenle tikler çocuğun isteğiyle ortaya çıkan davranışlar olarak değerlendirilmemelidir.
Bazı durumlarda tik bozukluğuna dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), obsesif kompulsif belirtiler, kaygı bozuklukları veya duygusal güçlükler eşlik edebilmektedir. Bu nedenle kapsamlı bir psikolojik değerlendirme süreci önem taşımaktadır.
Çocuklarda tik bozukluğunun erken dönemde değerlendirilmesi, belirtilerin günlük yaşam üzerindeki etkilerinin belirlenmesi ve ailelerin doğru şekilde bilgilendirilmesi açısından önemlidir. Uzman desteği, çocuğun yaşadığı güçlüklerin anlaşılmasına ve uygun müdahale planının oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.