Tik bozuklukları; ani, hızlı, tekrarlayıcı, ritmik olmayan motor hareketler ve/veya vokal sesler ile karakterize edilen nörogelişimsel bozukluklardır. Tikler istem dışı ortaya çıkar; birey kısa süreli olarak baskılayabilse de genellikle yoğun bir içsel gerginlik eşlik eder ve tik sonrasında geçici bir rahatlama hissedilir.

Tik bozuklukları çoğunlukla çocukluk döneminde başlar ve belirtilerin şiddeti zaman içinde dalgalanma gösterebilir.

Tikler motor ve vokal olmak üzere iki ana grupta değerlendirilir:

 

Motor Tikler

•Göz kırpma

•Yüz buruşturma

•Omuz silkme

•Baş sallama

•El, kol veya bacak hareketleri

 

Vokal Tikler

•Boğaz temizleme

•Öksürme benzeri sesler

•Burun çekme

•Kelime ya da ses tekrarları

 

Tikler genellikle stres, kaygı, yorgunluk ve yoğun dikkat gerektiren durumlarda artış gösterebilir.

 

Tik Bozukluklarının Türleri:

Tik bozuklukları klinik süresine ve belirtilerin dağılımına göre sınıflandırılır:

•Geçici Tik Bozukluğu: Tikler bir yıldan kısa süredir mevcuttur

•Kronik Motor veya Vokal Tik Bozukluğu: Motor ya da vokal tiklerden biri en az bir yıldır sürmektedir

•Tourette Bozukluğu: Hem motor hem vokal tikler en az bir yıldır birlikte görülmektedir.

 

Tik bozukluklarında temel hedef, tikleri baskılamak değil; tiklere eşlik eden stres ve işlev kaybını azaltmak ve bireyin baş etme becerilerini güçlendirmektir. Klinik uygulamalarda:

•Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) temelli yaklaşımlar

•Alışkanlık tersine çevirme eğitimi (HRT)

•Duygu düzenleme ve stres yönetimi çalışmaları

•Kaygı azaltıcı müdahaleler

•Aileye yönelik psiko-eğitim ve danışmanlık önemli bir yer tutar. Gerekli durumlarda psikiyatri iş birliği ile ilaç tedavisi değerlendirilir.

 

Sonuç;Tik bozuklukları, doğru değerlendirme ve bütüncül destekle yönetilebilen bir süreçtir. Erken dönemde sağlanan profesyonel destek, çocuğun tiklerle baş etme becerilerini güçlendirir, özgüvenini korur ve sosyal uyumunu destekler.