DEHB yalnızca hareketli olmakla ilgili değildir. Akademik başarıyı, arkadaş ilişkilerini, aile içi iletişimi ve duygusal düzenlemeyi etkileyebilen çok boyutlu bir gelişimsel süreçtir. Doğru değerlendirme ve uygun destek ile DEHB belirtileri yönetilebilir ve çocuğun işlevselliği artırılabilir.

 

Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Belirtileri

   DEHB belirtileri her çocukta aynı şekilde görülmez. Belirtiler genellikle üç temel alanda değerlendirilir:

 

Dikkat EksikliÄŸi Belirtileri

* Dikkatini uzun süre sürdürememe
* Derslere veya görevlere odaklanmakta zorlanma
* Detayları gözden kaçırma ve dikkatsiz hatalar yapma
* Verilen yönergeleri tamamlayamama
* Planlama ve organizasyon becerilerinde güçlük
* Eşyalarını sık kaybetme
* Günlük sorumlulukları unutma

 

Hiperaktivite Belirtileri

* Sürekli hareket halinde olma
* Uzun süre oturamama
* Yerinde durmakta zorlanma
* Sessiz etkinliklerde güçlük yaşama
* Yaşına göre beklenenden daha hareketli görünme

 

Dürtüsellik Belirtileri

* Sırasını beklemekte zorlanma
* Sorular tamamlanmadan cevap verme
* Düşünmeden hareket etme
* Sabırsız davranışlar gösterme
* Kurallara uymakta güçlük yaşama

   DEHB tanısında bu belirtilerin yalnızca evde değil; okul ve sosyal ortamlar gibi en az iki farklı yaşam alanında görülmesi ve çocuğun günlük işlevselliğini etkilemesi önemlidir.

 

DEHB Türleri

Uzmanlar DEHB’yi belirtilerin yoğunluğuna göre üç grupta değerlendirir:

Dikkat Eksikliğinin Ön Planda Olduğu Tip

Dikkat sorunları belirgindir, hiperaktivite daha az görülür.

Hiperaktif-Dürtüsel Tip

Hareketlilik ve dürtü kontrolündeki güçlükler ön plandadır.

Kombine (BileÅŸik) Tip

Hem dikkat eksikliği hem de hiperaktivite-dürtüsellik belirtileri birlikte görülür.

Her çocuğun belirtileri ve ihtiyaçları farklıdır. Bu nedenle değerlendirme süreci bireysel olarak planlanmalıdır.

 

DEHB Neden Olur?

Araştırmalar DEHB’nin tek bir nedene bağlı olmadığını göstermektedir. Bozukluğun ortaya çıkmasında:

* Genetik yatkınlık
* Beyin gelişimindeki farklılıklar
* Yürütücü işlevlerdeki güçlükler
* Dikkat ve dürtü kontrolüyle ilişkili nörobiyolojik süreçler etkili olabilir.

DEHB, çocuğun isteyerek yaptığı davranışlardan veya ebeveynlerin tutumlarından kaynaklanan bir durum değildir.

 

DEHB Tanısı Nasıl Konur?

   DEHB tanısı yalnızca bir teste bakılarak konulmaz. Tanı süreci kapsamlı bir klinik değerlendirme gerektirir.

Bu süreçte:

* Çocuk ve aile ile klinik görüşme
* Ayrıntılı gelişim öyküsü
* Davranış değerlendirme ölçekleri
* Öğretmen geri bildirimleri
* Klinik gözlem
* Gerekli durumlarda dikkat ve performans testleri (örneğin MOXO Dikkat Testi) birlikte değerlendirilir.

Tanı, DSM-5 tanı ölçütleri doğrultusunda uzman tarafından konulur.

 

DEHB’de Erken Değerlendirmenin Önemi

   Erken dönemde yapılan doğru değerlendirme, çocuğun akademik, sosyal ve duygusal gelişimini desteklemek açısından büyük önem taşır. Amaç yalnızca belirtileri azaltmak değil; çocuğun güçlü yönlerini ortaya çıkarmak, özgüvenini desteklemek ve yaşam kalitesini artırmaktır.

   Bilimsel temelli değerlendirme ve psikolojik destek süreçleri sayesinde DEHB yönetilebilir bir durumdur ve çocuklar potansiyellerini daha sağlıklı şekilde kullanabilirler.