Selektif mutizm; çocuğun konuşma becerisi olmasına rağmen, belirli sosyal ortamlarda (özellikle okul gibi yabancı ya da değerlendirilme içeren ortamlarda) tutarlı biçimde konuşamaması ile karakterize edilen bir anksiyete temelli bozukluktur. Bu durum, isteyerek susma ya da inatlaşma değildir; yoğun kaygının konuşma davranışını baskılaması sonucu ortaya çıkar.

 

Selektif mutizm genellikle erken çocukluk döneminde başlar ve uygun psikolojik müdahalelerle yönetilebilir.

Selektif mutizmi olan çocuklar, kendilerini güvende hissettikleri ortamlarda (ev gibi) rahatça konuşabilirken, belirli sosyal ortamlarda konuşma davranışını gösteremezler. En sık gözlenen belirtiler şunlardır:

•Okulda veya yabancı ortamlarda konuşamama

•Öğretmen ve akranlarla sözel iletişim kuramama

•Jest ve mimiklerle iletişim kurmaya çalışma

•Donakalma, göz teması kurmaktan kaçınma

•Yoğun çekingenlik ve sosyal geri çekilme

•Konuşma beklentisi oluştuğunda artan kaygı

Bu durum çocuğun akademik katılımını ve sosyal gelişimini belirgin biçimde etkileyebilir.

 

Selektif mutizm tedavisinde kaygı temelli ve aşamalı müdahaleler esastır. Klinik uygulamalarda özellikle:

•Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) temelli çalışmalar

•Aşamalı maruz bırakma teknikleri

•Konuşma davranışını destekleyici yapılandırılmış planlar

•Kaygı azaltıcı duygu düzenleme çalışmaları

•Aileye yönelik psiko-eğitim ve rehberlik

•Okul ile iş birliği önemli yer tutar.

 

Amaç; çocuğu konuşmaya zorlamak değil, kendini güvende hissedeceği koşulları oluşturarak konuşma davranışını doğal biçimde ortaya çıkarmaktır.

 

Sonuç; Selektif mutizm, erken dönemde fark edilip profesyonel destekle ele alındığında yüksek oranda olumlu sonuçlar alınabilen bir durumdur. Bilimsel temelli psikolojik destek, çocuğun kaygısını azaltır, iletişim becerilerini güçlendirir ve sosyal uyumunu destekler.