Öfke kontrol bozukluğu, bireyin yaşadığı öfke duygusunu duruma uygun, orantılı ve işlevsel bir şekilde ifade etmekte zorlanması ile karakterize edilen bir duygu ve davranış düzenleme problemidir. Öfke, doğası gereği temel ve sağlıklı bir duygudur; ancak bu duygunun yoğunluğunun, süresinin ve ifade biçiminin kontrol edilememesi, bireyin akademik, sosyal ve aile yaşamında belirgin işlev kayıplarına yol açabilir.

 

Öfke kontrol güçlükleri çocukluk ve ergenlik döneminde başlayabileceği gibi, yetişkinlikte de devam edebilir ve çoğu zaman altta yatan psikolojik süreçlerle ilişkilidir.

Öfke kontrol bozukluğu farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Klinik pratikte en sık gözlenen belirtiler şunlardır:

•Yoğun ve ani öfke patlamaları

•Küçük tetikleyicilere karşı aşırı tepkiler

•Saldırgan davranışlar (sözel ya da fiziksel)

•Dürtüsel tepkiler ve sonradan pişmanlık hissi

•Düşük tolerans eşiği ve sabırsızlık

•Öfke sırasında düşünce ve davranışları durdurmakta güçlük

•Öfke sonrasında suçluluk, utanç veya ilişkisel kopukluklar

Bu belirtiler, bireyin çevresiyle olan ilişkilerinde kalıcı çatışmalara yol açabilir.

 

Öfke Kontrol Bozukluğunun Nedenleri

 

Öfke kontrol güçlüklerinin ortaya çıkışında çok boyutlu faktörler rol oynar:

•Duygu düzenleme becerilerindeki yetersizlik

•Dürtü kontrolünde güçlük

•Öğrenilmiş problem çözme ve iletişim kalıpları

•Erken dönem yaşantılar ve bağlanma deneyimleri

•Travmatik yaşantılar ve kronik stres

•Eşlik eden psikolojik durumlar (DEHB, kaygı bozuklukları, davranış bozuklukları)

 

Öfke çoğu zaman bireyin ifade edemediği ihtiyaç ve duyguların davranışsal yansımasıdır.

Öfke kontrol bozukluğunda en etkili yaklaşım, kanıta dayalı psikoterapi yöntemleriyle duygu ve davranış düzenleme becerilerinin geliştirilmesidir. Klinik uygulamalarda özellikle:

•Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) temelli müdahaleler

•Duygu farkındalığı ve duygu tanıma çalışmaları

•Öfke tetikleyicilerini fark etmeye yönelik bilişsel yapılandırma

•Dürtü kontrolü ve gevşeme teknikleri

•Problem çözme ve sağlıklı iletişim becerileri

•Aile danışmanlığı ve ebeveyn rehberliği (çocuk ve ergenlerde) önemli yer tutar.

 

Amaç; öfkeyi bastırmak değil, öfkeyi güvenli, yapıcı ve işlevsel biçimde yönetebilme becerisini kazandırmaktır.

Öfke kontrol bozukluğu, uygun değerlendirme ve profesyonel psikolojik destekle etkili biçimde yönetilebilir. Bilimsel temelli psikoterapi süreci, bireyin kendini tanımasını, duygu düzenleme kapasitesini artırmasını ve ilişkisel işlevselliğini güçlendirmesini sağlar.