Kaygı bozuklukları, bireyin günlük yaşamını, akademik/mesleki işlevselliğini ve sosyal ilişkilerini olumsuz etkileyen; yoğun, sürekli ve kontrol edilmesi güç kaygı tepkileriyle seyreden psikolojik durumlardır. Kaygı, tehdit algısı karşısında verilen doğal bir tepkidir; ancak bu tepkinin orantısız, süreğen ve işlev bozucu hale gelmesi durumunda kaygı bozukluklarından söz edilir.

 

Kaygı bozuklukları çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde görülebilir ve erken müdahale ile etkili biçimde yönetilebilir.

Kaygı Bozukluklarında Görülen Temel Belirtiler

 

Kaygı belirtileri bireyin yaşına, gelişim dönemine ve yaşantılarına göre farklılık gösterebilir. En sık gözlenen belirtiler şunlardır:

 

Duygusal ve Bilişsel Belirtiler

•Sürekli endişe ve gerginlik hali

•Olumsuz düşünceleri durdurmakta zorlanma

•En kötü senaryoya odaklanma

•Kontrol kaybı yaşama korkusu

•Yoğun başarısızlık ve hata yapma kaygısı

 

Fiziksel Belirtiler

•Çarpıntı, nefes darlığı

•Mide bulantısı, karın ağrısı

•Kas gerginliği, baş ağrısı

•Terleme, titreme

•Uyku ve iştah sorunları

 

Davranışsal Belirtiler

•Kaygı yaratan durumlardan kaçınma

•Güvence arama davranışlarının artması

•Okuldan ya da sosyal ortamlardan uzaklaşma

•Erteleme davranışları

 

Bu belirtiler zamanla bireyin özgüvenini ve yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilir.

En Sık Görülen Kaygı Bozuklukları

 

Kaygı bozuklukları farklı alt türler halinde görülür:

•Yaygın Kaygı Bozukluğu: Günlük yaşam olaylarına yönelik aşırı ve sürekli endişe

•Ayrılma Kaygısı Bozukluğu: Bağlanılan kişilerden ayrılmaya yönelik yoğun korku

•Sosyal Kaygı Bozukluğu: Sosyal ortamlarda değerlendirilme ve eleştirilme korkusu

•Özgül Fobiler: Belirli nesne veya durumlara karşı yoğun korku

•Panik Bozukluk: Ani ve yoğun kaygı atakları (panik ataklar)

•Seçici Konuşmazlık (Çocuklarda): Belirli sosyal ortamlarda konuşamama

 

Her kaygı türü, bireyin ihtiyaçlarına göre ayrı şekilde ele alınır.

Kaygı bozukluklarının tedavisinde bilimsel temelli psikoterapi yaklaşımları etkili sonuçlar sunar. Klinik uygulamalarda özellikle:

•Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

•Düşünce-duygu-davranış ilişkisini fark etmeye yönelik çalışmalar

•Kaygıyı sürdüren kaçınma davranışlarının azaltılması

•Maruz bırakma temelli müdahaleler

•Duygu düzenleme ve gevşeme becerilerinin geliştirilmesi

•Aileye yönelik psiko-eğitim önemli yer tutar.

 

Amaç; kaygıyı tamamen yok etmek değil, kaygıyı yönetebilme becerisini kazandırmak ve bireyin yaşam alanlarını yeniden genişletmektir.

Kaygı bozuklukları, erken dönemde fark edilip profesyonel destekle ele alındığında etkili biçimde yönetilebilir. Uygun psikolojik destek, bireyin kendini güvende hissetmesini, içsel kaynaklarını güçlendirmesini ve yaşam kalitesini artırmasını sağlar.